Dưỡng sinh theo mùa: nguyên tắc ăn, ngủ và vận động khi sang thu

1. Vì sao cần điều chỉnh nếp sinh hoạt khi chuyển mùa

Chuyển thu là giai đoạn ngày ngắn dần, sáng tối se lạnh và không khí khô hơn. Những thay đổi này tác động cùng lúc lên món ăn cơ thể cần, giờ đi ngủ và mức vận động phù hợp. Dưỡng sinh theo mùa là điều chỉnh cả ba cùng nhau, thay vì chỉ sửa riêng một thói quen.

Lối sống Nhật Bản có chung một nguyên tắc: thuận theo mùa, từ thực phẩm đúng vụ, giờ ngủ nghỉ đến mức vận động. Nguyên tắc này gần với triết lý Thuận Tự Nhiên của Vạn Mộc Mall.

2. Nguyên tắc ăn uống đầu thu

Bắt đầu từ bữa ăn vì đây là phần dễ thay đổi nhất và ảnh hưởng đến cả giấc ngủ sau đó. Khi trời mát hơn, nên chuyển dần từ món sống, lạnh của mùa hè sang cháo, cơm gạo lứt và canh rau củ nấu chín, còn ấm.

Người Nhật thường dùng cách bố trí một canh ba món: một bát cơm, một bát canh, một món chính và hai món rau củ phụ. Cấu trúc này giúp bữa ăn đủ nhóm thực phẩm mà không cần ăn nhiều.

Rau củ đầu thu nên chọn loại đang vào vụ như khoai lang, bí đỏ, củ sen, củ cải trắng, nấm hương. Gạo lứt nên ngâm 6–8 tiếng trước khi nấu cho cơm mềm. Tương miso chỉ khuấy vào canh sau khi tắt bếp, không đun sôi mạnh để giữ hương vị.

3. Giấc ngủ và vận động phù hợp

Bữa tối là mắt xích nối ăn uống với giấc ngủ. Người Nhật có câu ăn tám phần no, kèm nhai kỹ khoảng 30 lần mỗi miếng. Nên ăn xong cách giờ đi ngủ ít nhất 2–3 tiếng để dạ dày không còn nặng khi nằm xuống.

Ngày ngắn dần khiến nhịp thức ngủ dễ bị lệch. Vì vậy, việc đầu tiên sau khi thức dậy là ra ngoài đón ánh sáng tự nhiên 10–15 phút. Ánh sáng buổi sáng giúp đồng hồ sinh học ổn định, nên buổi tối cũng dễ buồn ngủ đúng giờ hơn.

Ngủ đủ rồi mới đến vận động. Đi bộ thong thả 20–30 phút, hoặc đi dạo giữa cây xanh như cách tắm rừng của người Nhật, phù hợp hơn các bài tập dồn dập. Ra nhiều mồ hôi rồi gặp gió lạnh dễ khiến cơ thể khó chịu.

Cuối ngày, tắm nước ấm khoảng 38–40 độ C trong 10–15 phút, trước giờ ngủ 1–2 tiếng, là thói quen quen thuộc ở Nhật Bản. Bước này khép lại vòng ăn, ngủ, vận động trong ngày.

4. Những lưu ý để duy trì lâu dài

Ăn, ngủ và vận động chỉ phát huy khi được duy trì đều, vì phần này hỗ trợ phần kia: bữa tối nhẹ giúp ngủ ngon hơn, ngủ đủ giúp có sức đi bộ vào buổi sáng.

Thực dưỡng thường bị hiểu nhầm là chỉ ăn gạo lứt muối mè. Ăn quá hạn chế kéo dài có thể thiếu hụt dinh dưỡng, nhất là với trẻ em, phụ nữ mang thai và người đang bệnh, nên cần đa dạng thực phẩm theo mùa.

Có thể bắt đầu bằng một thay đổi mỗi tuần, như nhai kỹ hơn hoặc đi ngủ sớm hơn 15 phút. Người có bệnh lý hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi đổi chế độ ăn.

Tìm hiểu thêm các sản phẩm từ triết lý dưỡng sinh tại Vạn Mộc Mall.